Hilm, suçluların cezasını vermeye gücü yetiyorken bunu yapmamak,onlar hakkında yumuşak davranmak ve cezalarını geriye bırakmak demektir.Yine sabırlı, temkinli ve ağırbaşlı olan,acele ve kızgınlıkla muamele etmeyip ilerde meydana gelecek gelişmelere fırsat tanıyan demektir.
Halim olan Allah kullarına karşı yumuşak davranır.Cezalandırmakta acele etmez.Peygamberler Halim isminin en çok tecelli ettiği insanlardır.Kur’anda Hz İbrahim,Hz İsmail ve Hz Şuayb Halim sıfatıyla anılmışlardır.Hud Suresi 75. Ayette’’Şüphesiz İbrahim çok halim,bağrı yanık ve kendini Allah’a vermiş biriydi.’’buyrulmaktadır.
İbrahim: Rabbim bana salihlerden olacak bir evlat ver dedi.İşte o zaman biz onu halim bir oğul ile müjdeledik.(Saffat 100-101)Hz İbrahim erdemli bir çocuk istiyordu.Erdemlilerin en büyük vasfı ise hilmdi…yumuşak huyluluktu.
Hz Muhammed şöyle buyurur:Kime yumuşak olmaktan bir pay verilmişse,ona hayırdan nasibi verilmiş demektir.Kim de yumuşak huyluluk payından mahrum kalmışsa hayırdan nasib alamamış demektir.
Halim isminin tecellisini ,tebliğinin her aşamasında Hz Muhammed’de de görüyoruz.
İslama davet Mekke’de tıkanmış,inananlar her türlü zorluğa maruz kalırken, inanmayanlar adeta taş kesilmişlerdi. Rasulullah bir gönüle daha islamı duyururum ümidiyle yanına Zeyd Bin Harise’yi alarak Taif’e gitti.Taif halkı islama girmek bir yana,alay ederek Hz Muhammed(S.A.V)’i taşlamaya başladılar.Toprağa birkez daha Peygamber kanı damlıyordu.Yaralı nebiye gönderilen melek ‘’eğer istersen Taiflilerin üzerine şu iki dağı geçireyim de hepsi helak olsun dediğinde: Rasulullah: Hayır,ben onların helak olmalarını istemiyorum.Bilakis Allah’dan,onların nesillerinden yalnız Allah’a ibadet edecek kimseler çıkarmasını diliyorum buyurmuştur.
Bakara Suresinin 263.ayetinde Allahu Teala şöyle buyurur:’’Bir tatlı dil,bir af peşinden eza gelecek sadakadan daha iyidir.Ve Allah Gani’dir…Halim’dir…’’Tatlı söz gönül yarasını sarar.Yaralı gönüllere sevinç ve güler yüz bahşeder.Tatlı dil gönülleri okşama işini, sadakadan daha iyi yapar.Allah’ın kimsenin sadakasına ihtiyacı yoktur.
O, ganidir(zengindir),Halimdir… Şükretmedikleri halde kullarına rızık ihsan eder. Yine şükretmedikleri halde onlara hemen azab etmez. İnsanlara her şeyi veren odur. Kullar da muhtaçlara bir şey verdikten sonra, beklediklerini bulamazlarsa ya da istedikleri teşekkürü alamazlarsa Allah’ın Halim oluşunu düşünsünler. İnsanlara minnet ve eziyet etmeye kalkışmasınlar.(Fizılal-il-Kur’an)
Kula yakışan odur ki;
Allah rızası için sert ve kaba davranışlardan sakınmalıyız. Özellikle çocuklarımızın terbiyesinde onlara hilm ile yaklaşmalı,kaba ,katı ve hemen cezalandırıcı olmamalıyız.
Ey Halim olan Rabbim! Tövbe etmemiz için bize verdiğin mühleti, en güzel şekilde değerlendirmeyi nasib et.Ve yarattıklarına karşı hilm ile muamele etmeyi öğret bize…(Amin)
Kaynaklar:Esmaü’l-Hüsna Şerhi-Ali Osman TATLISU
TDV İslam Ansiklopedisi
Züleyha BUCAK
Asım Ülker Kız Kur’an Kursu Öğreticisi
){kind=link}